Jöhl

 En lütt lustig Buurnspill

 vun

Bertha Mißfeldt

 

Den Plattdütschen Vereen Quickborn – Berlin
to sin 50. Geburtsdag 18. Oktober 1931

Die Aufführung dieses Stückes in Vereinen usw. ist nur gestattet, wenn der vollständige gedruckte Aufführungsstoff erworben ist, und zwar:
1 Haup-(Regie-)Buch und mindestens 6 Rollenbücher.
Weitere Rollenbücher können auf Wunsch zu ermäßigtem Preise bezogen werden.
Geliehenes oder abgeschriebenes Material berechtigt nicht zur Aufführung.
 

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Jöhl is ´n Vergnögen in en Dörp, wat sik de Deensten op en Buurstell maalt, wonem de Buur uns in Frau en aarig Tied (so an 5 bet 6 Stünn) mit Fohrwark to Besök æwer Land sünd. De Grootknecht un de Grootdeern op düssen Hoff laat denn bi de Rahwersdeensten forts to´n Jöhl anseggen, un kamen do ´t se alltosamen, de dar afkamen künnt. So ´n Jöhl gung üm, denn weer´t hier, denn dar in `n  Dörpen, mehrsttied na de Ahrn un wenn süns de Arbeit daan weer. Dat spel sik as in ´t Flett, de Grootdel in den Buurn sin Huus.
 

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

 

Spellüd sünd:

Grootknech Hein.
Grootdeern Greten.
Lischen un Trin, twee Lüttdeerns.
Detel, Lüttknech.
Jochen, Nachwächter in ´t Dörp.
De Nahwersdeensten, tein bet twölf Paar, wenn ´t angeiht;
darvun Dortjen, de lütt´ Sängersch.

Dortjen hett dree Leeder alleen to singen, se mutt vör an ´n Disch sitten, dat se ´n beten vörtreden kann.

Jüß as dat mit de Ruum un de Spellüd paßt, kann dat Stück ok eenfacher hooln orrer noch wieder utbuut waren. So as dat Spill hier vörliggt, hett dat bi de eerste Opföhrung in Berlin vel Bifall funn´.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Grootknech (kummt rin, stellt sik vör de Blangdör op un singt):                    

                                    „Greten, kumm mal vör de Dör,
                                    kumm mal ´n beten rut.“
                                    „Wi beiden wüllt spazeeren gahn
                                    un Du schst warrn min Bruut.“

(lustert, singt wieder)

                                    „Greten, kumm mal vör de Dör.
                                    Kumm mal ´n beten rut.“

(lustert weller, reckt den Kopp, röppt luudhals):

                                    Greten!  Greeeeeeeten!

Grootdeern  (kikt eerst mit ´n Kopp ut é Dör, maakt se denn ganz apen, kummt rut, argerlich).
Heff ik´t min i dacht? Du büst dat! – Wat för Hansbunkentög hest denn al weller in Din Deetz?

Grootknech.
Hansbunkentög? – Greten, mi geiht wat heel nett un paßlichs dör min Kopp. – Hör mal ´n beten to!

Grootdeern.
Ach wat, laat mi tofreden, ik heff min Kopp al vull nog! – Du weetst doch, wat unse Frau un de Buur seggt hebbt, as se wegföhrn den na Stipsdörp: „Greten un Heine, dat dar nicks passeern deit op ´n Hof! Good appassen!“

Grootknech (fachmödig).
Doot wi ja ok. Darum künnt wi awer doch ´n beten vergnögt wen. Dat Behwark hett sin Recht kregen, all uns´Arbeit is daan.
(kummt neeger an Greten ran, totrulich)
Greten, - meenst to`n Jöhl bi uns vunabend?

Grootdeern (wunnerwarken). 
En Jöhl? – Bi uns – vunabend?

Grootknech (snackt er good to).
Kunn doch garni beter passen! – Dat ward laat, ehr de Buur uns in Frau weller hier sünd, - so ´n fief Stünn künnt wi lich reken, - dar hebbt wi ´n barg Tied un  kaamt sein t´rech. – Segg ja, Greten, manto, denn bring ik de Saak fort´s in ´n Gang. – Segg ja!

Grootdeern (na ´n kort Besinn).
Na, - mi schall ´t recht wen, ik heff nicks dargegen, - uns´Lüttdeerns un Detel nu al garnich, - de ward sik hægen!

Grootknech (gau, vergnögt).
Un wi ok, Greten, wi ok. – Du spelst denn Buurfru un ik, -
(sett sik in Posetuur)
ik bün de Buur! –
(will er ümfaten, se wehrt em so ´n beten af, he kikt denn na sin Klock)
De Klock geiht op söß, Greten.
(stickt de Klock weller in é Tasch)
Denn will ik nöst man gau Detel dat klaar maken un em rümschicken, de Nahwersdeensten antoseggen för ´n Jöhl bi uns vunabend.
(will gahn.)

Grootdeern (gau).
Laat em lieker Tied vun ´n Höker ´n Buddel Rum halen un arig Tobak, dat de Mannslüd en Grock un wat to smöken kriegt.

Grootknech.
Dar kannst Di op verlaten! (gau rut.)

Grootdeern.
Un ik will nu gau na Kæk, den groten Ketel æwer Füer hangen un de beiden Lüttdeerns anwiesen, dat se Gläs´un Köppens oppe Dischen bringt! (gau rut.)

(na ´n Ogenblicks Tied kaamt Lischen un Trin mit Gläs´un Köppens, se stellt dat Geschirr jede an een vun de Dischen t´rech uns nackt darbi.)

Lischen (vergnögt).
Trin! Wat hæg ik mi to´n Jöhl bi uns vunabend!

Trin (bi´n annern Disch, vergnögt).
Lischen! Ik ok! – Tomeist freu ik mi op ´t Danzen!

Lischen (nickköppt).
Detel ward Been maken un lopen, wat he kann!

Trin (nickköppt jüs so).
Kamen ward s´all! – To´n Jöhl seggt keeneen af!

Lischen (gau).
Ne! Un vör Klock twölf sünd de Buur un uns´Fru nich weller an ´t Huus!

Trin (gau).
O, denn hebbt wi ´n barg Tied un künnt arig danzen!

Grootdeern (kummt rin, het nu ´n witten Platen vör, se munstert de Dischen).
Allns klaar?

Lischen un Trin (lieker Tied, gau).
Ja, ja! – Kiek man na! – Allns klaar!

Grootdeern.
Good. Denn man fix rut un ok de witten Platens vör! Sodra de annern dar sünd, kaamt ji mit se rin!

Lischen un Trin (gau rut).

Grootknech (kummt rin; hett nu sin Rock an un ´n Hoot op. Ut sine en Büxentasch haalt he ´n Buddel Rum, ut é anner Tasch Tobakpaketen un Rietstickens rut. – He stellt un leggt allns op ´n Disch, ok ´n lütten Kassen un en Tobakbüdel, wat he in sine en Hand mittbröcht hett, he kriggt dar nu Tobak in).

(Grootdeern hölpt bi´t T´rechstellln, bideß vertellt he.)

Hier is de Rum un de Tobak, Greten, kummt in´n Kassen un in ´n Büdel. Detel hett sik bannig spood, se hebbt all toseggt un künnt nu jeden Ogenblik kamen! –  – Ool Nachwächter Jochen hett Order krgen, good lustern un gliek tuten, sodra he ´n Fohrwark un en Swepknalln hört.

(vun buten ward Harmonika spelt, un Lüd snackt.)

Grootdeern un Grootknech (lustert).
Se kaamt! Sünd al dar!
Gaht op de Butendör to.)

De Nahwersdeensten, Lischen, Trin, Detelt.
Detelt mit sin Harmonika vörweg, de annern paarwies (sünd ´t nich so vel, denn enkelt opmarscheern) achterna. Grootknech un Grootdeern nickköppt un winkt mit de Hann jedeneen to, wenn s´vörbi gaht. De Togg marscheert eenmal üm ´t Flach rüm un singt na de Wief´: „Es braust ein Ruf wie Donnerhall.“

1.   Kennst Du dat Land an Holstenstrand,
      Vun ´n Elvstroom bit de Eiderkant?
      Wo wied de See, bald luud, bald sacht,
      Sik vör Di dehnt in all er Pracht?
      Wo ruuscht dat Reth un singt de Swaan,
      Wo Segel swevt op blage Bahn?
      Dat smucke Land, dat Land an ´n Holstenstrand,
      Dat is min Heimat-, min Heimatland!

(De togg maakt nu noch ´n Mal de Runn, Grootknech un Grootdeern swenkt bi Detel in un föhrt nu den Togg an.)

2.   Kennst Du dat Land an ´n Holstenstrand,
      Vun Segen riek ut Gottes Hand?
      Wo lustig twüschen Heck un Doorn
      De Wischen grönt un bruust dat Koorn?
      Wo Lurken singt, wo blöht de Saat?
      Un wo in ´n Woold de Eeken Staht?
      Dat schöne Land, dat Land an ´n Holstenstrand,
      Dat is min Heimat-, min Heimatland!

(De Togg is nu weller üm ´t Flach rüm, Grootdeern un Grootknech nödigt daaltositten. An de Dischen op een Siet de Mannslüd, op é anner Siet de Deerns. Bideß Lischen un Trin gau rut, beid´kaamt na ´n Ogenblickstied weller rin, Lischen mit ´n groot Kaffikann, Trin mit ´n groten Hittwater-Ketel to´n Grock för de Knechen.

Se stellt dat vör den Grootknech un de Grootdeern hen. Sodra de Lüd alltosaam to Platz sünd, gifft de Grootdeern de Kaffikann an er Nahwersch un de gifft er wieder rüm; mit Rohm- un Suckerpott ward ´t süß so maakt, Grootdeern schenkt sik toletzt in.

Op desülwige Aart geiht, vun ´n Grootknech ut, toeerst de Suckerpott rüm, nöst de Ketel un denn de Rumbuddel.

Blangbi sünd de Mannslüd al ansungen, er lütten Piepen un Brösels antosteken un in ´n Gang to bringen. Sodra se all wat to drinken hebbt, seggt luudhals de

Grootknech (un böhrt sin Glas).
Hartlich willkaam! Prost alltosaam!

De Mannslüd (drinkt em to).
Prost, Heine! Prost!
(drinkt un smökt.)

Grootdeern (to de Deerns).
Nu drinkt man un laat den Kaffi nich koold warrn!

En Deern (steiht op).
Dank ok, Greten, Din Kaffi is good.

Grootdeern.
Blot´n beten Sichori, tweedrüttel Bohnen! (to de Deern, de opstahn is)
Warüm steihst Du, Fiken?

Fiken.
Bi´t Kaffidrinken will ik geern stahn, wenn ´k man bi de Arbeit liggn kann!
(sett sik nöst weller daal, all lacht.)

Grootknech (to en Knech).
Na, Hinnerk, wo is ´t? – Du sittst ja jümmers vull vun Knep un Döntjers! Legg mal los!

Hinnerk.
Markt op! – En vol ´n Schipper wull ´n Jungkerl dat Seilen lehrn. As se tohoop æwer ´n Diek gungn, waar he wies, dat he ´t Rödigst to´n Seilen vergeten harr, - sin Prüntjer. – Na, de weer ja bi´n neegsten Höker noch to kriegen. – Wildeß nu de Jungkerl sine ersten Prüntjer kaud, geev de Ole em düsse Verklarung: ´n Prüntjer is nich blot to´n Seilen good. Ne, wenn Du danzen geihst, laat Di dat seggn, min Jung! Na Tobak mußt rüken, dar gaht de Deerns na!

Alle Mann (lacht bannig).
Ha! Ha! Ha! Ha! Ha! Ha!

De Deerns (brutt).
Ne, sowat!
(drauht Hinnerk)
Töv man, Du!

Grootknech (hægt sik).
Noch ´n Stückchen! Mehr vun ´t Slag!

En anner Knech.
Dar fallt mi in, wat min Obbe malins belevt hett. – Daglöhner Jochen müch so geern Aalsupp. De Aal fung he sik sülm darto in ´n Möhlndiek. Op ´n Sünndag is he tiedig ok mal weller bi to angeln; de Bür opkrempelt, steiht he bet an é Kneen in ´t Water. Do kümmt Obbe bi em lank. „Morrn, Jochen,“ seggt he, - „na, biet se al?“ un kikt em an. – „Minsch, wat fehlt Di? Hest ja ´n bannig dick Back, hest Kusenpien?“ – „Ne,“ antert Jochen, „dar heff ik de Wörm to´n Angeln in,“ un trock ´n Mett rut!

De Deerns (luudhals).
Igitt, igitt, igitt, igitt!

Grootknech.
Mett´n in ´t Muul? Dunnerslag! So ´n App´tiet! – Wo kann ´t angahn?
(to´n annern Knech)
Klaas will ok ´n Döntjer vertelln; wi sünd wat nielich! – Klaas, vertell!

Klaas.
Bi ´n Buurn, ´nem ik malins weer, geev dato p ´n Middag Klütjn, uni k haal mi ok ´n paar darvun, nehm min Meß un will een dörsnied´n. Man dat Meß glippt af, un de Klüntjn suust dör de Ruten. – Tofällig kummt jüß ´n Fohrwark verbi. De Klütjn prallt in en Rad un forts is ´n Speek merrn dör.

Grootknech.
Beter buten de Wag´n, as binnen Din Mag´n!

Grootdeern (test em).
Klaas! Den Bookweeten darto hest Du sach utseiht! Schast mal wat raden, paß op, Klaas! Hack un Mack stickt in ´n Sack, Hang em op, krieg ´n to Pott!

De Mannslüd.
Klaas, schüllt wi hölpen?

Klaas (na´n kort Besinn).
Dat ´s ´n Mettwuß! Verdori noch ´n Mal!

Alltosaam (luudhals).
Stimmt, Klaas!

En Deern (to´n anner).
                  ´n Been, as ´n Preckelsnieder,
                  ´n Poll, as ´n Prückenrieder,
                  ´n Kopp, as ´n Klosterkatt,
                  Wat ´s dat?

En anner Deern (röppt).
Witten Kohl!

Alltosaam (roopt).
Stimmt!

Noch ´n anner Deern (to drütt).
                  Dat Eerst is swatt,
                  Bei´annern sünd bruun,
                  Dat heele: gel!
                  Et nich to vel!

Alle Mannslüd.
Pannkoken!

De Deerns.
Richdig! Stimmt!

Grootknech (vergnögt).
Laat sik eten! – Liekers gifft ´t för ´n Licker noch wat heel vel beters: Mehlbüdel! Jungedi! So´n Dithmarscher Mehlbüdel, de hett Schick un Smack! Dar wüllt wie en op singen!

(to Detel)

Detel! – Dat Mehlbüdelleed!

Alltosaam (singt).
                  :,: Dar but´n in de Masch, dar steiht en Huus, he, ha, ho, :,:
                  Dat weer en ganz verdeuwelt Huus,
                  Fidl de, fidl du, fidl dal, la, la.
                  Dat weer en ganz verdeuwelt Huus,
                  Fidl de, fidl du, fidl da!

(sünd nu alltosaam heel vergnögt.)

                  :,: Söben Deerns, de weern dar, he, ha, ho, :,:
                  :,: De harrn in de Hast de Mehlbüdel gaar. :,: usw.
                  :,: De Mehlbüdel de dat nich alleeen, he, ha, ho, :,:
                  :,: De Schinken müß dar ok bi wen. :,: usw.
                  :,: De Preester, de transcheer de Schink, he, ha, ho, :,:
                  :,: Und at güng ganz verdeuwelt flink. :,: usw.

                  :,: De Köster, de keem ok un sung, he, ha, ho, :,:
                  :,: Dat em de Knöp vun ´n Steertrock sprung´n :,: usw.
                  :,: De Buurn, de deden lang nich rech, he, ha, ho, :,:
                  :,: De leeten de Knechen wul sitt´n vör de Zech. :,: usw.
                   :,: De Knech´n, de müssen de Zech bitahln, he, ha, ho, :,:
                  :,: Un de Deerns harrn ´t Mehl to de Mehlbüdel stahln. :,:usw.
 
                  :,: Un nu de Lehr vun de Geschich, he, ha, ho, :,:
                  Tru keener doch de Buurn nich,
                  Fidl de, fidl du, fidl dal, la, la.
                  Tru keener doch de Buurn nich,
                  Fidl de, fidl du, fidl da!

Grootknech (to de Mannslüd).
Prost, Kinners, Prost!
(drinkt jem to.)

De Mannslüd.
Prost, Heine !

(en Knecht)
De Grock lett sik drinken ;
(nümmt den Buddel to Hand, kikt em niep an)
Flensborger! Wat ´n Wunner!

Grootdeern.
Na, dat weer ja Larm nog, schön is wat anners.
(to en Deern)
Dortjen, Du! Du versteihst Di wat beter op de Musik! Nu sing Du mal, un denn wat för unse Ohrn, vun Leevde!

De Deerns (gau).
Ja, ja, vun Leevde, Dortjen.

Dortjen (steiht op un singt):

                  Kumm Du üm Merrennach
                  Kum Du Klock een,
                  Vader slöppt, Moder slöppt,
                  Ik slaap alleen.

                  Tick an de Ruten man,
                  Röhr an de Klink,
                  Vader meent, Moder meent,
                  Dat deit de Wind.

                  Slapenstied gaht de Deev,
                  Stehlen is Sünn,
                  Harr ik Di ni so leev,
                  Leet ik Di in?

                  Liesen de Blangdör geiht,
                  Kumm Du man, kumm!
                  Ach, wa dat Hart mi sleit,
                  Faat wi uns um!

Alltosaam (klatscht se in é Hann).
Dat weer schön, Dortjen! Sing noch een, manto!

Dortjen (singt, na eegen Wies´, orrer na: „Gah vun mi“).
(Dat tweete Mal singt se all de Wedderholung von Nr. 1 un 2 mit.)

1.               In Schaapstedt in ´t Weertshuus herüm in de Stuuv,
                  Dar slüggt wul all´morrn en sneewitte Duuv,
                  :,: En sneewitte Duuv mit en sneewitten Foot,
                  De flüggt dar all´morrn er Moder in ´n Schoot. :,:

2.               In Schaapstedt in ´t Weertshuus, keen sitt dar so bli?
                  En krusköppen Buursæhn, de geiht op de Fri´!
                  :,: Gu ´n Dag ok, Fru Krögersch, so smuck un so fien,
                  Ju sneewitt lütt Dochder, de müch ik wul frien! :,:

3.               :,: Min sneewitt lütt Dochder? De is noch to see,
                  De mutt noch wat töben, een Jahr orrer twee! :,:

4.               Een Jahr orrer twee? Wat ´n Tied, o, wa lang!
                  Se springt vun de Eer un se springt op de Bank,
                  :,: Se springt vun de Bank, op ´n Disch springt se hin;

(Dortjen deit ´t)

                  Nu süh, min leev Moder, wa groot ik al bün! :,:
                  Wa groot!  
(steilt sik.)

Alltosaam (klatscht sir in é Hann).

Grootdeern.
Dat hest arig schön maakt, min Deern.

Grootknech.
Ja, Dortjen, sowat lett sik hörn! Giff noch een to!

Grootdeern (gau).
Ne, holt Stopp, verpuus Di man eerst mal. – Nu laat de Mannslüd ok wiesen, wat se künnt!

Grootknech (gau).
Greten! Dat ´s ´n Wort! Wi singt: „Hatten Lena!“

De Mannslüd (gau, heel vergnögt).
Jawul, Hatten Lena!
(to Detel)
Detel! Spel op!

(De Mannslüd singt na de Wies´: ”Herzliebchen mein, unterm Rebendach.”)

Hatt´n Lena mit de Newelkapp, kiek doch to ´t Finster ruut!
Maak apen gau Din Stenschapp, min Maag, de bellt heel luut!
Un wenn Du nich vel æwer hest,
Denn lang mi ruut den letzten Rest,
Hatt´n Lena mit de Newelkapp, kiek doch to ´t Finster ruut!

Hatt´n Lena mit de Newelkapp, hier stah ik nu un töv,
Denkst Du denn garni mehr an mi un an min true Leev?
Hier stah ik nu un freer un beev,
Min Maag hett ´n  Pipp un hangt al scheev,
Hatt´n Lena mit de Newekapp, hier stah ik nu un töv!

Hatt´n Lena mit de Newelkapp, hörst Du denn nich min Noot?
Hier stah ik nu un huul un blarr un freer mi halv noch doot.
Hatt´n Lena, söte Deern, ja, ja,
Hatt´n Lena, geiht Di dat nich nah?
Hatt´n Lena mit de Newelkapp, hörst Du denn nich min Noot?

De Deerns (lacht lundhals).

Grootdeern (´n beten verdreetlich).
Na, dat weer ja ok ´n bannig Gröhlerie! Laat uns nu doch mal ümschichdig, un wat Leevlichs singn!
(to Detel)
Detel, paß op! – Lüttje Buurdeern vun Dörpen!

(simmt Detel dat vör)

De Mannslüd fangt an!

De Mannslüd (singt na de Wies´: „Kommt ein Vogel geflogen“).
Lüttje Buurdeern vun Dörpen, worüm büst Du so glatt?
Wullt Du hen na Karken, orrer wullt Du na Stadt?

De Deerns (singt).
Ik will ni na Karken, ik will ni na Stadt,
Ik will na min Brüjam, dorüm bün ik so glatt!

De Mannslüd.
Un hest noch keen Brüjam, denn nümm mi doch to´n Mann,
So en nüdliche Buurdeern, de steiht mi wul an!

De Deerns.
Ja, ik mag Di wul lieden, Du kiekst good un tru,
Giff mi Din Hand, hier is min Hand un denn warr ik Din Frau.

Grootknech (hell vergnögt).
Jungedi! Dat laat wi uns gefalln, sünd wi all mit inverstahn!

De Mannslüd (heel vergnögt).
Sünd wi!

Grootknech (to Dortjen).
Dortjen, un nu stimm gau ´n smuckes Danzleed an!
 

De Deerns un Mannslüd (gau).
Dortjen ! « Söben Ehl in Boddermelk ! »

Dortjen (steiht op un singt na en eegen Wies´):
                        Söben Ehl in Boddermelk
                        un söben Ehl in Klümp!
                        Un wenn de Schoh versapen sünd,
                        Denn danzt wi op de Strümp.

                        Un hebbt wi ok keen Strümp ni mehr,
                        So hett dat doch keen Noot,
                        De Freud´is ´t Schönste op de Eer,
                        Denn danzt wi plattbarfoot.

                        Söben Ehl in Boddermelk
                        Un söben Ehl in Klümp!
                        Un wenn wi mal recht lustig sünd,
                        Wat scheert uns Schoh un Strümp?!

                        De Schoh, de maakt de Schosterknast,
                        De Strümp, de knütt de Dolsch;
                        Doch mit de Freud´, dar hett dat Hast,
                        Juch! Danzt wi noch mal Poolsch!

Sodra dat Leed in ´n Polkapadd æwergeiht, haakt sik de Deerns un ok de Mannslüd alltosaam in un schunkelt mit. Toletzt, wenn Dortjen sungn hett: „Juch! Danzt wi noch mal Poolsch!“ springt se alltosaam op mit den Koop: „Juch! Danzt wi noch mal Poolsch!“ Jedereen vun de Mannslüd haalt sik en Deern (sünd dar mehr Deerns, danzt twee Deerns tosaam) un denn geih ´t  paarwies´in den Krink, so´n Stücker veer bet söß vun de olen prächdigen Volksdänz aftopedden. Ehr nu de letzt Danz losgeiht, kiekt de Grootknech, de mit de Grootdeern danzen deit, na sin Klock. De Danz is nu vör vull in ´n Gang, as boots Nachwächter Jochen rinstörrt, mit vulle Kraft tuut he in sin Hoorn, un denn röppt he luudhals: „De Buur kummt! De Buur kummt!“

Foorts is dat Danzen ut, de Deerns kriescht op, un so gau as ´t jiggens geiht, stuuvt se un de Mannslüd alltosaam ruut, de Grotknech toletzt.

Grootdeern, Lischen un Trin nehmt fix dat Geschirr vun de Dischen un loopt darmit na Kæk. En paar Mal is dat Swepknallen to hörn, eerst vun wieden, denn neeg bi; wenn ´t angahn kann, lett dat , as wenn ok ´n Wagen æwer ´n Süll na ´t Flett rinföhrt (sodra de Vörgang daal is).

 

Darmit is dat „Jöhl“ ut.

 

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

 

 

Krusendorf - früher und heute
von Edith Krepinsky (1597)

Am 25.05.1997 fand die Jahreshauptversammlung in der Gemeinde Schwedeneck statt. In Krusendorf wurde die Kirche besichtigt, in der auch früh ein plattdeutscher Gottesdienst gehalten wurde. Die Rundfahrt durch die Gemeinde mußte aus Zeitmangel sehr gekürzt werden, deshalb erfuhren die Teilnehmer über den Ort Krusendorf kaum etwas. Da Krusendorf mein Geburtsort ist, indem ich herangewachsen bin, kann ich ein wenig über die Veränderungen berichten.

In meiner Jugend, in den dreißiger Jahren, war es ein sehr lebendiges Dorf. Krusendorf ist ein Runddorf, dessen Mittelpunkt die Kirche mit dem Friedhof ist. Es gab damals 20 Häuser und ca. 120‑125 Einwohner. Außer der Kirche gab es die Schule, das Pastorat, eine Molkerei, eine Schmiede, eine Stellmacherei, eine Tischlerei, eine Imkerei, ein Lebensmittelgeschäft, ein Zollhaus, eine Kate, in der ein Schuster und ein paar alte Leute wohnten und ein Raum für die Sparkasse, (der einmal wöchentlich genutzt wurde), eine Gastwirtschaft in der auch die Post untergebracht war, eine weitere Kate, in der der Kirchendiener und zwei Wohnungen für alte Leute waren, vier Bauernhöfe und vier Tagelöhnerkaten, in denen acht Tagelöhnerfamilien wohnten. Außerdem war nahe des Strandes das Haus eines Schäfers mit seiner Familie.

Man sieht, wie vielschichtig Berufe in dem kleinen Dorf vorhanden waren, Elektrischer Strom kam erst 1935 zu uns. Auch eine Chaussee hatten wir zunächst nicht, sondern nur Feldwege.

Die Schule war einklassig. Sie wurde meistens von rund 50 Schülern besucht. Diese kamen außer aus Krusendorf aus Elisendorf, Grönwohld, zur Hälfte aus Noer (die andere Hälfte besuchte die Schule in Lindhöft) und von zwei Höfen aus Birkenmoor (die restlichen Birkenmoorer Kinder wurden in Sprenge beschult).

Im Sommer kamen in Krusendorf ab und an ein paar Sommergäste angereist ‑ ansonsten gehörte der Strand uns, und es war ein Paradies für uns Kinder. (Jetzt stehen dort sehr viele Wochenendhäuser).

1938 wurde eine Chaussee nach Surendorf gebaut und dort auch die TVA. Aus dem idyllischen kleinen Bauerndorf, dessen Einwohner fast alle zu meiner Familie gehörten, wurde nun ein größerer Ort und das Zentrum von Krusendorf verschob sich nach Surendorf.

Von allen Einrichtungen in Krusendorf gibt es nun nur noch die Kirche, das Gasthaus, das Pastorat. In der Schule ist ein kleiner Kindergarten und ein Kirchensaal entstanden. Sogar die Bauern haben ihr Land verpachtet.

Was besonders bedauerlich ist, ist daß das barocke Kirchengestühl aus der Kirche herausgerissen wurde und durch einfache Stühle ersetzt wurde, um den Kirchenraum etwas zu verkleinern. Auch das Fürstengestühl auf der Einpore wurde entfernt. ‑Trotzdem ist die Kirche noch schön ‑ aber das lebendige Dorf ist sehr still geworden.

 

* * * * * * * * * * * * * * *

Erste Begegnung

von Edith Krepinsky